W Klinice TolMed zajmujemy się nie tylko opóźnianiem efektów starzenia się, upiększaniem czy pielęgnacją skóry. Dzięki zespołowi specjalistów z dziedziny dermatologii oraz medycyny estetycznej walczymy również ze schorzeniami skóry oraz jej defektami.

 

Dermatologia (gr. derma - skóra) jest dziedziną medycyny zajmującą się badaniem oraz opisem struktury i funkcji skóry, a także schorzeniami skóry i jej przydatków (włosów, paznokci) oraz niektórymi chorobami ogólnoustrojowymi, ujawniającymi się przede wszystkim na skórze. Wiele z tych chorób można leczyć zewnętrznie, niektóre wymagają terapii doustnej. Dopiero narodziny anatomii patologicznej i zastosowanie mikroskopu (XVIII i XIX wiek) otworzyło drogę nowoczesnej dermatologii. Aby skutecznie leczyć skórę, niezbędne jest szybkie i precyzyjne rozpoznanie choroby. Pozwoli to na zaplanowanie skutecznej formy dalszego postępowania oraz leczenia.

DERMATOSKOPIA

Czym jest dermatoskopia?

Dermatoskopia służy do oceny zmian skórnych, w szczególności znamion barwnikowych. Celem badania jest ocena znamion głównie pod kątem ryzyka wystąpienia w ich obrębie groźnych nowotworów. Badanie skóry polega na oglądaniu jej nijako „prześwietlonej” przez silny strumień światła, w powiększeniu 10-20x.

 

Dermatoskop którym się posługujemy

DermLite DL4

Najbardziej wyrafinowane wizja w dermoscopi. Szybki. Precyzyjny.

Dermatoskop czwartej generacji DermLite został zaprojektowany w 2015 roku od podstaw, aby być bardziej precyzyjny w każdym szczególe. DermLite DL4 to fenomenalna wszechstronność i najlepsza optyka w zasięgu ręki.

“Atuty” najnowszego modelu dermatoskopu DermLite DL4:

  • Lepsza optyka o wiekszej jasnośći i rozdzielczości, większe pole w stosunku do poprzedniego DL3N – (średnica 30 mm – w DL3N 25 mm).
  • Lepsza jakość diod (barwa, współczynnik oddania barw).
  • Przełącznik światła, spolaryzowanego, niespolaryzowanego i doświetlanie PigmentBoots).
  • Absolutna nowość w dermatoskopii – nakładkijednorazowe – ważne ze względu na zapobieganie zakażeniom oraz zabezpieczenie przed zanieczyszczeniem optyki, zwłaszcza w zastosowaniach z imersją.

DL4 oferuje dwa poziomy jasności, większe pole widzenia, wzmocnione obrazowanie, głębię pigmentacji, co w połączeniu z doświadczeniem i wiedzą lekarza daje pełne możliwości diagnostyczne. W naszym gabinecie lekarz posługuje się przedstawionym w 2007 roku przez Harald Kittler’a rewolucyjnym systemem „Zmodyfikowanej Analizy Wzorca”, w którym precyzyjnie sformułowano terminy geometryczne. Stworzono krótki algorytm „Chaos i Wzory”, który można stosować w codziennej praktyce lekarskiej do oceny wszystkich barwnikowych wykwitów, bez względu na to czy mają charakter melanocytowy czy nie. Jest to pierwszy system, który można stosować do oceny wszystkich wykwitów złośliwych , stosowany w naszym gabinecie.

CZERNIAK

Czym jest czerniak?

Czerniak jest złośliwym guzem, który tworzy się z komórek produkujących melaninę, barwnik nadający naszej skórze opaleniznę. Tworzy się brązowa lub czarna plama. 70% wszystkich czerniaków powstaje de novo- czyli na skórze wcześniej zdrowej, a 30% rozwija się w obrębie istniejących znamion. Szczególnie niebezpieczne jest krótkie i intensywne opalanie, które często prowadzi do powstania intensywnego rumienia, czyli I stopnia oparzenia słonecznego.

 

Kogo dotyka czerniak?

W przeciwieństwie do większości innych nowotworów, czerniak może pojawić się w każdym wieku. Wprawdzie połowa przypadków występuje u osób powyżej 50. roku życia, jest to jeden z najczęstszych raków skóry u osób młodych (średni wiek w momencie diagnozy to 30 lat).

 

Czy jest to poważna choroba?

Czerniak złośliwy to najgroźniejszy rak skóry. Często daje przerzuty do innych narządów, dlatego jego wykrycie w wczesnym stadium jest bardzo istotne. Im wcześniej zostanie postawiona diagnoza, tym większe szanse na wyleczenie. Dlatego tak ważne jest, aby bardzo szybko skonsultować się z dermatologiem gdy zauważy się podejrzaną zmianę.

Wyleczenie raka skóry jest bezpośrednio związane ze stopniem zaawansowania (stadium rozwoju). Dlatego regularnie odwiedzaj dermatologa w celu przeprowadzenia okresowego badania znamion. Badanie dermatoskopowe powinno się przeprowadzać 1 raz na rok, a u osób z tzw. grupy ryzyka, czyli gdy w rodzinie ktoś chorował na czerniaka- co pół roku, natomiast u osób u których w przeszłości wyleczono czeraniaka – co 3 miesiące.

 

Co powinno zwrócić Twoją uwagę?

1.Nagłe pojawienie się znamion

Priorytetowo należy zbadać nowo powstałe zmiany pigmentowe.

2.Znamię zmieniło się (w krótkim czasie zmienił się kształt, wielkość, kolor)

Znamię może pojawić się pod istniejącym wcześniej pieprzykiem: takie znamię bardzo szybko zmienia wielkość, formę i kolor.

 

Jak rozróżnić podejrzaną zmianę od zwykłego pieprzyka?

Metody ABCDE i “brzydkiego kaczątka”, znane w dermatologii od dawna, pozwalają na wstępną identyfikację podejrzanych zmian tzw. gołym okiem.

1.Metoda ABCDE:

Asymetria, Brzeg (Brzegi nieregularne, , wielopierścieniowe, wdzierające się wyraźnie ograniczające środowisko skóry), Color (Barwa niejednolita: od brązowej do ciemno brązowej), Średnica (ang. Diameter- > 6mm),Ewolucja (Rozwój rozmiaru, jego barwy i jego grubości).

Więcej na ten temat mogą Państwo zobaczyć tutaj

2.Brzydkie kaczątko:

Pieprzyki u jednej osoby są najczęściej wszystkie do siebie podobne: ten sam kształt, ten sam kolor, ta sama grubość.

Zmiana pigmentu może być rozważana jako podejrzana, jeżeli znamię jest inne od pozostałych: określa się wówczas to “inne” znamię jako tzw. “brzydkie kaczątko”.

 

4 sytuacjie, w których warto skonsultować się z dermatologiem

1.Jesteś osobą wysokiego ryzyka, tzn:

  • Masz bardzo jasną skórę z piegami, jasne oczy, włosy blond lub rude.
  • Zawsze ulegasz oparzeniom słonecznym, a Twoja skóra opala się w minimalnym stopniu lub wcale.
  • W przeszłości doświadczyłeś/aś już poważnych oparzeń słonecznych lub w dzieciństwie bądź okresie dojrzewania wystawiany/a byłeś/aś na silne działanie słońca/solarium.
  • W Twojej rodzinie wystąpiły przypadki raka skóry.
  • Masz dużo znamion, a niektóre są większe od innych, o nieregularnym kształcie lub niejednolitym kolorze.

2. Zauważyłeś/aś nową zmianę skórną, która budzi twój niepokój

3. Zauważyłeś/aś znamię, które w kilka tygodni szybko zmieniło wygląd.

4. Do tej pory dermatolog nie badał całej Twojej skóry w ramach badań profilaktycznych.

 

Dobre nawyki podczas przebywania na słońcu

CZAS

  • Unikaj przebywania na słońcu w godzinach największego nasłonecznienia (11:00-15:00)
  • Kremy z filtrem nakładaj przed wyjściem na słońce w odpowiedniej ilości.

DZIECI

  • Dzieci poniżej 3 roku życia nie powinny przebywać na słońcu. W przypadku konieczności ekspozycji, najskuteczniejszą ochronę stanowią ubrania.
  • Po kąpieli, osusz skórę dziecka ręcznikiem i ponownie nałóż produkt przeciwsłoneczny, odporny na wodę, o konsystencji widocznej podczas nakładania.

OCHRONA

  • Chroń się za pomocą ubrań, nakrycia głowy i okularów przeciwsłonecznych z filtrem.
  • Noszenie przyciemnionych okularów nie wystarcza. Muszą one dokładnie zakrywać oczy i zawierać szkła o kategorii CE 3 lub 4
  • Nie wszystkie ubrania chronią przed promieniami słonecznymi w takim samym stopniu. Skuteczność ochrony zapewnianej przez ubrania zależna jest od tkaniny. Na rynku dostępne są specyficzne ubrania chroniące przed działaniem promieni UV, dzięki zastosowaniu różnych technik: bardzo ścisłego splotu lub tkaniny zawierającej filtry przeciwsłoneczne.
  • Na głowę zakładam kapelusz z szerokim rondem (7 cm zapewnia ochronę uszu, nosa i czoła).
  • Kolor czarny chroni lepiej od białego. Ochrona zmniejsza się w zależności od wilgoci.
  • KREMY Z FILTREM
  • Nakładaj odpowiednią ilość produktu, lepiej nałożyć dwie warstwy zamiast jednej.
  • Nie zapominaj o uszach, szyi i stopach. Produkt nakładaj co 2 godziny lub po kąpieli oraz nadmiernym spoceniu się (nawet przy stosowaniu formuły wodoodpornej). Dostępny jest szeroki wybór konsystencji (krem, fluid, żel, mleczko, sztyft) dostosowanych do wymagań i potrzeb każdego z nas. Chętniej stosowane są indywidualnie dobrane konsystencje, co sprzyja skutecznej ochronie skóry.

ŁUSZCZYCA

Co to jest łuszczyca?

Jest to jedno z najczęstszych, uwarunkowanych genetycznie schorzeń skóry, charakteryzujące się:

  • przewlekłym i nawrotowym przebiegiem
  • zwiększoną proliferacją naskórka
  • klinicznie – złuszczającymi się wykwitami grudkowymi, ustępującymi bez pozostawienia śladu
  • dużą różnorodnością obrazu morfologicznego i nasileniem zmian (od nielicznych, ograniczonych ognisk do ciężkich postaci zajmujących całą skórę i stawy, a nawet inwalidztwa)

 

Obraz kliniczny

Umiejscowienie zmian łuszczycowych jest rozmaite. Charakterystyczne symetryczne rozmieszczenie grudek czy tarczek. Typowa lokalizacja zmian w łuszczycy zwykłej to okolice łokci, kolan, okolica krzyżowo-lędźwiowa, płytki paznokciowe, Łuszczyca paznokci często wikłana jest przez zakażenie grzybicze płytek. Choroba może dotyczyć także skóry owłosionej głowy. Zmiany maja tendencję do przechodzenie na skórę czoła i małżowiny uszne. Zwykle włosy pozostają niezmienione, bez tendencji do wyłysienia.

 

Leczenie

Leczenie w łuszczycy ma charakter objawowy, jego celem jest usunięcie łusek i ograniczenie wzmożonej proliferacji naskórka. W leczeniu miejscowym łuszczycy znajdują zastosowanie następujące grupy leków: kortykosteroidy, pochodne witaminy D3, inhibitory kalcyneuryny. We wczesnym etapie leczenia niezbędne jest oczyszczanie łusek preparatami siarki, kwasem salicylowym, maścią mocznikową, czy też maścią borna twardą.Niezbędna jest także prawidłowe nawilżanie skóry. Leczenie ogólne obejmuje m.in. terapię retinoidami, metotreksatem lub Cyklosporyną A- w zależności od stanu klinicznego pacjenta.

 

Zalecenia, które pozwolą lepiej leczyć łuszczycę

1. Stosować maści lub kremów mające działania nawilżające oraz zmiękczające skórę.

2. Zalecenia dietetyczne:

  • Ograniczyć lub całkowicie zrezygnować ze spożycia produktów mlecznych oraz wszelkiego rodzaju mięs
  • Dieta niskokaloryczna!
  • Niemile widziane są także rozmaite tłuszcze zwierzęce
  • Ograniczyć przyprawy, zwłaszcza ostre, gdyż mogą one być bezpośrednią przyczyną pojawienia się wykwitów na skórze.
  • Ograniczyć ilość wypijanej kawy i napojów, zawierających kofeinę
  • Unikać napojów energetyzujących, coca-coli, mocnej czarnej herbaty.
  • Spożywać odpowiednią ilość płynów w ciągu dnia, najlepiej niegazowaną wodę mineralną.

3. Kategorycznie nie nadużywać alkoholu

  • Maksymalnie 1 kieliszek wina lub 1 piwo lub 25ml wódki /dzień

4. Zaprzestać palenia tytoniu

  • Palenie tytoniu znacząco utrudnia gojenie wrzodów oraz zwiększa ryzyko nawrotu wrzodów żołądka/dwunastnicy.

5. Nie należy bagatelizować objawów nawet zwykłego przeziębienia

  • Zakażenia bakteryjne muszą być całkowicie wyleczone, co oznacza przede wszystkim przyjmowanie antybiotyków do końca terapii.
  • Pamiętać o regularnej kontroli stomatologicznej!
  • Usunięcie migdałków, jeśli pacjent cierpi na nawracające infekcje paciorkowcowe gardła (angina paciorkowcowa).

6. Regularna, umiarkowana aktywność fizyczna

Przynajmniej 20-30min dziennie (spacer, basen, gimnastyka)

Cel: prawidłowa kontrola masy ciała.

7. Pamiętać o regularnym wysypianiu się (6-7h/doba)

  • Odpowiednia ilość snu jest niezbędna dla zachowania homeostazy organizmu.
  • Ograniczyć działanie czynników stresogennych do absolutnego minimum.

8. Pamiętać o codziennym przyjmowaniu zaleconych przez lekarza leków

  • Nieregularne przyjmowanie leków sprawia, że leczenie choroby staje się nieskuteczne.

9. Nigdy nie popijaj zaleconych tabletek następującymi substancjami:

  • sok z grejpfruta, alkohol, preparaty wapnia lub magnezu

TRĄDZIK ZWYCZAJNY

Trądzik zwyczajny

Trądzik pospolity to najczęstsza dermatoza zapalna. Może dotykać aż 80 osób w wieku 11-30 lat. U większości zmiany lokalizują się na twarzy, górnej części klatki piersiowej oraz pleców.

 

Jaka jest przyczyna choroby?

Patogeneza trądziku zwyczajnego jest wieloczynnikowa. U każdego obserwuje się nadmierną produkcję łoju oraz wzmożone rogowacenie przewodów wyprowadzających gruczołów łojowych, a także nieprawidłowy rozwój flory bakteryjne (przede wszystkim Propionibacterium acnes- beztlenowych maczugowców) oraz uwalnianie wielu czynników zapalnych. Istotną rolę odgrywają także zaburzenia hormonalne.

 

Zaburzenia hormonalne

◊ Androgeny (główną rolę w powstawaniu zamian trądzikowych odgrywa 5a-dihudrotestosteron, który powstaje z testosteronu (mężczyźni) lub androstendionu (kobiety) pod wpływam enzymu- 5a-reduktazy.

  • pobudzają proliferację keratynocytów
  • zwiększają ilość wydzielanego łoju oraz wielkość gruczołów łojowych. Jest to tzw. nadreaktywność gruczołów łojowych na fizjologiczne stężenie androgenów.

◊ Estrogeny:

  • przez oś sprzężenia zwrotnego hamują produkcję androgenów a co za tym idzie- łoju.
  • działają na swoje receptory w gruczołach łojowych mieszków włosowych- i bezpośrednio wpływają na zmniejszenie wydzielania łoju.

◊ Progesteron:

  • syntetyczny- pobudza wydzielania łoju
  • naturalny- nie nasila łojotoku

◊ Inne hormony nasilające wydzielania łoju: m.in. hormon wzrosu, insulina, TSH.

 

Jakie jest leczenie?

Stosuje się terapię miejscową i leczenie ogólne. W terapii miejscowej stosuje się środki przeciwłojotokowe ( m.in. emulsje i balsamy z mentolem, 2 % roztwory kwasu salicylowego), przeciwbakteryjne (erytromycyna, klindamycyna, tertracyklina) komedolityczne (retinoidy, nadtlenek benzoilu, kwas azalainowy) i przeciwzapalne. W terapii ogólnej wskazane są leki wykazujące to samo działania co preparaty miejscowe.

 

Jaka dieta?

  • bogata w białko- nie mleko!- podwyższa poziom tkankowy 5a-dihydrotestosetonu
  • uboga w tłuszcze – sebocyty (gruczoły łojowe)- mają zdolność produkcji androgenów z cholesterolu
  • uboga w węglowodany – żywność o wysokim indeksie gimnicznym podwyższa poziom tkankowy 5a-dihydrotestosetonu
  • uwzględnić trzeba podaż substancji o działaniu antyoksydacyjnym, w tym witamin oraz makro i mikroelementów.
  • unikać alkoholu, palenia papierosów, ostrych przypraw, orzechów i czekolady

TRĄDZIK RÓŻOWATY

Trądzik różowaty jest przewlekłą chorobą zapalną. Szczególnie predysponowane są osoby o jasnej karnacji, u których choroba ta występowała w rodzinie. Typowa lokalizacja zmian to czoło, nos, policzki i podbródek; region wokół oczu zwykle nie jest zaangażowany. Objawy kliniczne mogą być bardzo zróżnicowane. Istnieją różne podtypy trądzika różowatego, które często się pokrywają. Aż u 60% pacjentów występują objawy oczne. Zarówno w terapii miejscowej jak i układowo stosuje głównie preparaty antybiotyczne. W przypadku oporności na leczenie, występowaniu przeciwwskazań i efektów ubocznych, są dostępne różne alternatywne terapie, jednak poza rejestracją.

 

Jakie są objawy?

Pierwsze objawy pojawiają się w wieku 20-30 lat. Zwykle choroba rozpoczyna się od powstawania rumienia na twarzy. Z upływam czasu rumień utrwala się i pojawiają się dodatkowe objawy, tj. poszerzone naczynia krwionośne oraz krost. Zmianom skórnym towarzyszy świąd i pieczenie. W bardzo zaawanasowanym stadium dochodzi do rozrostu gruczołów łojowych. Pełny rozwój choroby obserwuje się zwykle w 40-50 roku życia.

 

Cztery postacie trądziku różowatego:

1. rumieniowo-teleangiektatyczna – rumień w środkowej części twarzy (nawracający, utrzymujący się >10 minut lub trwały), a także rozszerzone naczynka krwionośne (pajączki, teleangiektazje)

2. grudkowo-krostkowa – pojawiają się stały rumień i obrzęk twarzy, kopulaste grudki rumieniowo-obrzękowe, krostki w centralnej części twarzy oraz drobne guzki

3. guzowata – charakterystyczny jest stały rumień i obrzęk twarzy, grudki, krosty, guzy, pogrubienie i nierówna powierzchnia skóry twarzy. Zmiany najczęściej są zlokalizowane w okolicy nosa ( tzw. rhinophyma), a także łuków jarzmowych, czoła, oczu, uszu

4. oczna – cechuje się pieczeniem, kłuciem i świądem oczu, zapaleniem spojówek, zapaleniem brzegów powiek oraz nadwrażliwością na światło słoneczne.

Choroba przebiega z okresami remisji (ustąpienia objawów chorobowych) i zaostrzeń, które wymagają ciągłego stosowania leków. Każde zaostrzenie przyczynia się do nasilenia objawów choroby.

 

Czego unikać?

  • Stresu i nieregularnych pór snu
  • gorących i pikantnych posiłków oraz napojów
  • alkoholu
  • promieniowania UV,
  • zimnego i gorącego powietrza oraz wiatru
  • intensywnego wysiłku fizycznego
  • sauny oraz gorących kąpieli, solarium

W zasadzie należy unikać wszystkiego, co powoduje nadmierne ukrwienie skóry.

 

Trądzik różowaty – czy istnieje skuteczna terapia?

Trądzik różowaty leczy się preparatami poprawiającymi krążenie, przeciwzapalnymi, przeciwbakteryjnymi i wpływającymi na barierę naskórkową. W przypadku postaci guzowatej stosuje się leczenie chirurgiczne, kriochirurgię lub laseroterapię (CO2). W postaci ocznej stosuje się glikokortykosteroidy miejscowe oraz sztuczne łzy. Konieczna jest także stała kontrola w Poradni Okulistycznej. Niestety- trądzik różowaty jest chorobą przewlekłą i nieuleczalną. Ogromne znaczenie ma właściwa pielęgnacja, ponieważ u osób dotkniętych tym problemem dochodzi do podrażnień po wielu kosmetykach. Należy szukać preparatów nawilżających, łagodzących i przeciwzapalnych, a jednocześnie niezatykających porów (niekomedogennych), pozbawionych alkoholu, składników zapachowych, mięty, kamfory, mentolu, olejków eterycznych. Na dzień trzeba niezbędne jest stosowanie kremów z wysokim filtrem UV. Poza tym należy unikać światła słonecznego, zmian temperatur oraz ostrych potraw i przypraw.

ŁOJOTOKOWE ZAPALENIE SKÓRY

Łojotokowe zapalenie owłosionej skóry głowy (ŁZS)

W patogenezie ŁZS kluczową rolę odgrywają wzmożona aktywność gruczołów łojowych, zjawiska immunologiczne, nadmierna kolonizacja Malassezia spp. oraz działanie licznych czynników egzogennych. Lokalizacja zmian skórnych odpowiadająca rozmieszczeniu gruczołów łojowych oraz mała aktywność choroby przed okresem pokwitania potwierdzają rolę gruczołów łojowych w etiopatogenezie ŁZS. Dodatkowo występują nieprawidłowości w wydzielaniu łoju. Spośród czynników hormonalnych, mogących zaburzać funkcję gruczołów łojowych, warto wymienić androgeny i progesteron.

 

Jakie inne czynniki wpływają na pracę gruczołów łojowych?

  • temperatura otoczenia (im wyższa, tym więcej sebum produkują gruczoły, co 1°C wydzielanie łoju zwiększa się o 10%),
  • fizjologiczny profil produkcji sebum (najwięcej łoju produkowane jest pomiędzy godziną 10 a 11 w południe, najmniej zaś pomiędzy 4 i 6 rano),
  • okolica ciała (najwięcej gruczołów łojowych znajduje się na tułowiu, klatce piersiowej oraz w części środkowej twarzy czyli tzw. strefie T),
  • niedobór witamin B2, B6 i A
  • wiek (wydzielanie łoju jest bardzo duże bezpośrednio po urodzeniu, po 6 miesiącach życia obniża się, wzrasta w okresie dojrzewania, ponownie obniża się około 40. r.ż., a u kobiet w okresie menopauzy właściwie zanika).
  • obecnie coraz częściej przyjmuje się, że istotnym elementem w patogenezie ŁZS są czynniki immunologiczne. Choroba częściej dotyka pacjentów z obniżoną odpornością (szczególnie nosicieli wirusa HIV i chorych na AIDS) [2].
  • nadmierna kolonizacja Malassezia spp. w obrębie zmian skórnych u chorych na ŁZS (85% całkowitej mikroflory skóry owłosionej głowy chorych na ŁZS, u osób zdrowych 45%) oraz pozytywna reakcja na leczenie preparatami przeciwgrzybiczymi- potwierdzają rolę Melassezi spp. w patogenezie ŁZS.
  • nieodpowiednia dieta i higiena osobista,
  • wpływ zanieczyszczeń środowiska,
  • brak ekspozycji na światło słoneczne
  • stres
  • ponadto alkoholizm, infekcja wirusem HIV, choroby nowotworowe przewodu pokarmowego i oddechowego, choroby przewlekłe sprzyjają rozwojowi ŁZS

 

Jakie są objawy ŁZS?

ŁZS może rozprzestrzeniać się ze skory głowy na skórę za uszami, w obrębie brwi, czole, czy fałdzie nosowo-policzkowym. Łojotokowe zapalenie skóry może także spowodować zmiany skórne i świąd w przewodach słuchowych. W ciężkich przypadkach może utworzyć się gruba warstwa łuski na skórze głowy (pityriasis amiantacea). Charakterystyczna jest sezonowość nawrotów w okresie jesienno-zimowym. Objawy to:

  • łupież owłosionej skóry głowy
  • rumień
  • złuszczanie otrębiaste
  • czasami strupy
  • świąd skóry głowy
  • może także wystąpić rozległe łysienie

GRZYBICA STÓP

Grzybica stóp jest chorobą o charakterze rumieniowo-złuszczającym, bardzo rozpowszechnioną, stanowiącą istotny dylemat epidemiologiczny i leczniczy. Jest to często spotykana forma zakażenia grzybiczego — stanowi około 15–30% infekcji całej populacji osób dorosłych.

 

Co wywołuje grzybicę stóp?

Najczęściej czynnikiem sprawczym zakażeń grzybiczych stóp, będących przede wszystkim grzybicami właściwymi (dermatofitozy), Trichophyton rubrum, Trichophyton mentagrophytes i Epidermophyton floccosum . Grzyby pleśniowe i drożdżopodobne epizodycznie są odpowiedzialne za wywołanie infekcji skóry stóp. Zakażenie następuje poprzez kontakt bezpośredni zarówno z osobą zarażoną, jak i przedmiotem codziennego użytku.

 

Jakie są objawy?

Manifestacja kliniczna w przebiegu grzybicy stóp skóry gładkiej jest rozmaita i zależy od usytuowania zmian chorobowych, czasu ich występowania oraz ewentualnej terapii. Zmiany zazwyczaj lokalizują się obustronnie.

Trzy podstawowe typy grzybicy stóp to:

  • postać międzypalcowa (tinea pedis interdigitalis)- najczęstsza postać grzybicy stóp stanowiąca około 45% infekcji dermatofitowych stóp. Lokalizuje się typowo w przestrzeniach międzypalcowych III–IV oraz IV–V lub pozostałych; czasem może rozsiewać się na sąsiadującą skórę powierzchni grzbietowej stopy. Klinicznie skóra jest koloru biało-szarego, obrzęknięta, z tendencją do licznych pęknięć. Powierzchnia zmian może być sącząca, obecne są nadżerki. Całościowo zmiany mają charakter złuszczający, z widocznym rumieniem i obecnością świądu.
  • postać potnicowa (tinea pedis dyshidrotica);

Forma potnicowa — dyshydrotyczna zakażenia grzybiczego stóp przez długi okres bywa bezobjawowa. Następnie w obrazie klinicznym dominują zmiany o charakterze pęcherzyków surowiczych wykazujące skłonność do łączenia się w większe struktury. Zmianom towarzyszy świąd. Podstawowa lokalizacja to śródstopie. Czasem obecne są nadżerki.

  • postać złuszczająca (tinea pedis desquamativa).Zmiany skórne lokalizują się na podeszwach

i bocznych powierzchniach stóp. Występują regiony nadmiernego rogowacenia (wyraźne złuszczanie) umiejscowione na podłożu zapalnym. Skóra jest pozbawiona elastyczności, szorstka i sucha. Ta postać grzybicy stóp bardzo często współistnieje z grzybicą płytek paznokciowych. W literaturze określa się postać złuszczającą również jako hiperkeratotyczną lub mokasynową.

 

Jak leczyć?

Zakażenia grzybicze skóry stóp zazwyczaj dobrze reagują na leczenie miejscowe — azole , alliloaminy, morfoliny oraz cyklopiroks.Są to preparaty w postaci kremów, aerozoli, żeli i roztworów, zazwyczaj aplikowane w schemacie 2 razy na dobę.Terapia ogólna bywa konieczna, szczególnie w przypadku chorych z współistniejącymi zaburzeniami ogólnymi, takimi jak cukrzyca.

 

Profilaktyka

Kluczowe znaczenie dla podtrzymania efektu terapeutycznego ma odpowiednia profilaktyka obejmująca:

  • właściwą pielęgnację skóry (odpowiednie osuszanie);
  • zachowanie higieny osobistej;
  • stosowanie obuwia ochronnego podczas korzystania ze zbiorników wodnych;
  • korzystanie z naturalnych materiałów przy doborze odzieży (skarpety);
  • odpowiedni pedicure;
  • stosowanie środków odkażających do obuwia.

GRZYBICA PŁYTEK PAZNOKCIOWYCH

Grzybica paznokci bardzo często współistnieje z grzybicą stóp. Jest to zakażenie cechujące się podpaznokciową hiperkeratozą, zmianą barwy i struktury paznokcia. Za wystąpienie tych zaburzeń są odpowiedzialne głównie dermatofity, ponadto grzyby drożdżopodobne – Candida albicans i Candida tropicalis oraz grzyby pleśniowe – Scopulariopsis brevicaulis i Onychocola canadenis.

 

Obraz kliniczny

Manifestacja kliniczna zdecydowanie częściej dotyczy płytek paznokciowych stóp niż rąk. Czynnikami sprzyjającymi są zaburzenia krążenia i mikrourazy wywołane nieprawidłowo dobranym obuwiem. Istnieje wiele form klinicznych grzybicy paznokci.

 

Leczenie

W terapii wykorzystuje się zarówno preparaty doustne, jak i miejscowe, które są dobierane w zależności od typu patogenu. Stosuje się lakiery – cyklopiroks, amorolfinę lub kombinację bifonazolu i mocznika. Doustna aplikacja preparatów przeciwgrzybiczych obejmuje terbinafinę i itrakonazol, rzadziej flukonazol.

 

Profilaktyka

Kluczowe znaczenie dla podtrzymania efektu terapeutycznego ma odpowiednia profilaktyka obejmująca:

  • właściwą pielęgnację skóry (odpowiednie osuszanie);
  • zachowanie higieny osobistej;
  • stosowanie obuwia ochronnego podczas korzystania ze zbiorników wodnych;
  • korzystanie z naturalnych materiałów przy doborze odzieży (skarpety);
  • odpowiedni pedicure;
  • stosowanie środków odkażających do obuwia.

ZMIANY PŁYTEK PAZNOKCIOWYCH

Zmiany płytek paznokciowych w przebiegu chorób skóry.

Drożdżyca paznokci

Czynnikiem sprawczym są grzyby drożdżopodobne z rodzaju Candida, głównie Candida albicans. Dominującym objawem jest stan zapalny wałów paznokciowych, z towarzyszącym obrzękiem, bolesnością i tkliwością. Pod wpływem ucisku wydobywa się z niego treść surowiczo-ropna. Płytka paznokciowa ulega pogrubieniu, zmienia zabarwienie na żółtobrązowe, traci przejrzystość i rozwarstwia się.

 

Pleśnica płytek paznokciowych

Proces chorobowy dotyczy najczęściej paznokci paluchów i jest częstszy u osób starszych. Ma charakter przewlekły. Za wystąpienie zmian, które szerzą się od wolnego brzegu płytki paznokciowej, jest odpowiedzialny scopulariopsis brevicaulis. Klinicznie obserwuje się białe plamy i pasma prześwitujące przez płytkę, której brzeg ulega odwarstwieniu. Pod nim są zlokalizowane kruche masy rogowe.

 

Liszaj płaski paznokci

U wielu chorych objawy ze strony płytek paznokciowych stanowią pierwszy symptom liszaja płaskiego, poza manifestacją skórną i zajęciem błon śluzowych. Paznokcie stają się cienkie, ulegają rozszczepieniu, są pobruzdowane podłużnie. Obserwuje się także charakterystyczne zagłębienia i podpaznokciową hiperkeratozę. W skrajnych przypadkach dochodzi nawet do zaniku płytek paznokciowych.

 

Łuszczyca paznokci (psorasis unguium)

Nieprawidłowości płytek paznokciowych w przebiegu łuszczycy to typowe naparstkowanie, plamy olejowe i onychodystrofia.

 

Grzybica paznokci

To zagadnienie szczegółowo zostało omówione w części poświęconej zakażeniom grzybiczym płytek paznokciowych.

BRODAWKI WIRUSOWE

Wirusy są obok grzybów najczęstszymi patogenami zasiedlającymi skórę. Penetrują one głównie do naskórka, rzadziej do śródbłonka naczyń skóry właściwej. Klinicznie obserwuje się zmiany o typie rozrostowym i zapalnym. Podstawowym przykładem zmian rozrostowych są brodawki wywoływane przez brodawczaka ludzkiego (HPV, human papillomavirus). Wiele jest typów tego wirusa i ciągle odnotowuje się nowe formy. Część typów wykazuje predyspozycje onkogenne i zalicza się je do grupy wysokiego ryzyka — HPV 16 i HPV 18. Za zmiany na stopach są odpowiedzialne wirusy HPV 1, 2, 63.

 

Brodawki stóp – obraz kliniczny

Brodawki skóry stóp semiotycznie są zmianami o charakterze grudek, z tendencją do szybkiego namnażania i tworzenia rozleglejszych struktur hiperkeratotycznych. Lokalizują się one w obrębie pięt, paluchów i nad głowami kości śródstopia. Umiejscowienie to wiąże się ze znaczną bolesnością zmian, szczególnie podczas ruchu chorego, bowiem dochodzi do wzmożonego nacisku i tarcia. Brodawki stóp występują w dwóch podstawowych odmianach:

  • brodawki mozaikowate — niebolesne, zlokalizowane powierzchownie, wywołane przez HPV 2;
  • brodawki myrmecia — bolesne, przenikające do głębszych warstw skóry — czynnik sprawczy HPV 1 i 63.

Brodawki stóp charakteryzują się znaczną zakaźnością. Miejsca, gdzie chodzi się bez obuwia, sprzyjają tego typu zakażeniom (baseny, sauny, sale gimnastyczne, domy akademickie). W wielu przypadkach choroba jest przewlekła i uciążliwa w terapii.

 

Leczenie

Terapia brodawek stóp bywa trudna i niesatysfakcjonująca. Aktualnie w leczeniu infekcji HPV skóry stóp stosuje się:

  • środki keratolityczne — kwas salicylowy, kwas trójchlorooctowy;
  • środki cytostatyczne — podofilina, podofilotoksyna;
  • immunoterapię —imiquimod w postaci 5-procentowego kremu;
  • krioterapię — wykorzystanie ciekłego azotu pod postacią sond (metoda kontaktowa) lub sprayu (metoda natryskowa); leczenie polega na doprowadzeniu do krionekrozy, która manifestuje się powstaniem pęcherza w miejscu aplikacji sondy; zabieg cechuje się bolesnością w trakcie wykonywania, następnie pojawia się obrzęk . zazwyczaj konieczna jest cykliczność zabiegów;
  • laseroterapię — metoda rzadko stosowana, wykorzystuje się głównie laser CO2; zabieg może się wiązać z uwalnianiem wirusów, konieczne jest zabezpieczenie dróg oddechowych; klasyczną interwencję chirurgiczną — elektrokoagulacja, łyżeczkowanie, wycięcie; forma leczenia szczególnie zalecana przy częstych nawrotach.

ATOPOWE ZAPALENIE SKÓRY

Atopowe zapalenie skóry (AZS)

Atopowe zapalenie skóry jest powszechną, przewlekłą, nawrotową, zapalną chorobą skóry charakteryzującą się występowaniem intensywnego świądu, suchości skóry ze zmianami zapalnymi i wysiękowymi. W etiopatogenezie znaczenie mają predyspozycja genetyczna, czynniki środowiskowe (zanieczyszczenia środowiska, warunki bytowe), alergeny pokarmowe i powietrznopochodne, czynniki psychiczne, stres oraz infekcje.

 

Poniższe zalecenia pozwolą lepiej leczyć atopowe zapalenie skóry:

1.Prawidłowo i regularnie pielęgnować skórę atopową:

  • Stosować szybkie prysznice zamiast kąpieli (unikać chlorowanej wody).
  • Używać środków myjących nie zawierających mydła
  • Sporadycznie zażywać kąpieli w słonej wodzie (np. z solą z Morza Martwego);
  • Stosować kremy półtłuste i tłuste, nie zawierających konserwantów.

2. Unikać i wcześnie zaleczać infekcje bakteryjne

  • Leczyć stan zapalny zęba, przeziębienie, stan zapalny zatok
  • Leczyć infekcje bakteryjne skóry

3. Unikać ekspozycji na alergeny, czyli:

  • dymu tytoniowego oraz pomieszczeń, w których można być na ten dym narażonym;
  • zakurzonych i brudnych miejsc;
  • pomieszczeń klimatyzowanych;
  • chlorowanej wody i basenów;
  • ubrań mogących wywoływać podrażnienia, rany (jak wełna).
  • Prać pościel i ubrania w proszkach dla alergików.

4. Unikać nadmiernego pocenia się

  • Wietrzyć skórę zmienioną chorobowo.
  • Nosić luźne ubrania.

5. Zminimalizować ilość stresu w ciągu dnia

6. Pamiętać o codziennym przyjmowaniu zaleconych przez lekarza leków

  • Nieregularne przyjmowanie leków sprawia, że leczenie AZS staje się nieskuteczne.

7. Nigdy nie popijaj zaleconych tabletek następującymi substancjami:

  • sok z grejpfruta, alkohol, preparaty wapnia lub magnezu

8. Unikać spożywania produktów alergizujących (zwiększających uwalnianie histaminy- odpowiedzialnej za uczucie świądu):

  • Jajka, mleko, soja, orzechy, ryby, skorupiaki, pszenica.

9. Ograniczyć do możliwego minimum nawyk drapania się!

 

Zasady pielęgnacji owłosionej skóry głowy w AZS

  • Wśród preparatów pielęgnacyjnych szczególne znaczenie mają te, które w składzie zawierają mocznik (5–10%), utrzymujący odpowiednie nawilżenie warstwy rogowej naskórka oraz brakujące komponenty naskórka, jak np. ceramidy oraz inne tłuszcze, olejki naturalne, mineralne.
  • Stosowane są także miejscowe preparaty znieczulające, np. 3% polidokanol, mający za zadanie dodatkowo zmniejszać uporczywy świąd owłosionej skóry głowy.
  • Mycie głowy powinno się odbywać w wodzie o temperaturze ciała, bez detergentów. Zalecane jest wysuszenie włosów i skóry bez pocierania, a następnie, szybkie (do 5 min po kąpieli) zastosowanie na skórę obojętnych preparatów nawilżająco-natłuszczających.
  • Ważne z punktu widzenia pielęgnacji jest używanie dermokosmetyków o pH 5,5, bez substancji o potencjalnym działaniu alergizującym i drażniącym, które wspomagają odtworzenie kwaśnego lipidowego płaszcza skóry.

WYPRYSK ENDOGENNY

Zaburzenia alergiczne — wyprysk

Wyprysk (eczema) jest schorzeniem o wielokierunkowej etiologii z udziałem czynników egzo- i endogennych. Zmiany mają charakter wielopostaciowy z dominacją ognisk grudkowo-pęcherzykowych, z towarzyszącym stanem zapalnym i świądem. Wiele jest podziałów wyprysku. Ocena kliniczna zmian i faktorów prowokujących pozwala wyodrębnić wyprysk pochodzenia endogennego – przewlekły i nawrotowy, rozwijający się przy udziale elementów rodowiskowych, oraz wyprysk pochodzenia egzogennego – charakteryzujący się występowaniem zmian w punktach bezpośredniego kontaktu z bodźcem toksycznym.

 

Jakie są rodzaje wyprysku pochodzenia endogennego?

  • Wyprysk modzelowaty
    Nazywany również hiperkeratotycznym, o niejasnej etiologii. Wydaje się, że przyczyną mogą być uwarunkowania genetyczne. Zmiany lokalizują się na podeszwach i mają charakter nadmiernego rogowacenia, obecne są głębokie i bolesne pęknięcia oraz rozpadliny. Choroba zazwyczaj jest nawrotowa.
  • Wyprysk potnicowy
    Schorzenie dotyczy osób młodych. Etiologia tego typu zmian najpewniej wiąże się ze skłonnościami atopowymi pacjentów oraz z zakażeniami grzybiczymi stóp. Fizykalnie obserwuje się drobne, rozsiane pęcherzyki, które bywają nadkażone bakteryjnie. Zmianom towarzyszą świąd i pieczenie.
  • Wyprysk pieniążkowaty
    Na grzbietach stóp występuje rzadko, zmiany są rozsiane, o regularnych obrysach (kształt monety), wyraźnie odgraniczone od skóry otaczającej, ze skłonnością do łuszczenia.
  • Wyprysk łojotokowy
    Dotyczy głównie skóry twarzy i owłosionej skóry głowy; częściej występuje w populacji dziecięcej; obecne są zmiany rumieniowo-złuszczające, z tendencją do tworzenia strupów.

WYPRYSK EGZOGENNY

Alergiczny wyprysk kontaktowy

(ACD- allergic contact dermatitis – alergiczne kontaktowe zapalenie skóry) – to choroba, wywołana przez związki drobnocząsteczkowe, tzw. hapteny. Hepteny penetrują do skóry, gdzie łączą się z białkami własnymi organizmu, w wyniku czego powstaje antygen, który może być przetwarzany i rozpoznawany przez komórki układu immunologicznego. W odróżnieniu od alergenów, hapteny nie wykazują cech immunogennych. Odczyn pojawia się po kilkunastu, kilkudziesięciu godzinach od ekspozycji oraz brak jest reakcji natychmiastowych. Alergiczny wyprysk kontaktowy rozwija się wyłącznie u osób z alergią kontaktową, czyli nabytą swoistą nadwrażliwością na dany hapten.

 

Jak rozpoznać ACD?

Podstawą rozpoznania ACD jest test płatkowy, który uznaje się za metodę z wyboru

i „złoty standard”. W przypadku zmian dotyczących owłosionej skóry głowy czynnikami sprawczymi są głównie substancje zawarte w kosmetykach do pielęgnacji włosów. Podobnie jak w pozostałych chorobach alergicznych, skuteczne unikanie odpowiedzialnego haptenu gwarantuje powrót do zdrowia.

 

Jak leczyć ACD?

Jeżeli całkowita izolacja od haptenów nie jest możliwa, pozostaje leczenie farmakologiczne (głównie zewnętrzne glikokortykosteroidy) i natłuszczanie. W przypadku zmian rozsianych lub szczególnie opornych na leczenie godna rozważenia jest fototerapii podobnie jak miejscowe inhibitory kalcyneuryny czy retinoidy. Często stosowane preparaty zawierają składową antybiotyczną ze względu na ryzyko nadkażenia. W ciężkich przypadkach podać można kortykosteroidy ogólnie.

 

Wyprysk kontaktowy z podrażnienia

To choroba zapalna, będąca efektem działania nieswoistych czynników drażniących. Odczyn ma charakter nieswoisty, co oznacza, że większość osób narażonych na wystarczająco dużą dawkę czynników drażniących prędzej czy później rozwinie odczyn zapalny.

 

Jak diagnozować wyprysk kontaktowy z podrażnienia?

Wyprysk kontaktowy z podrażnienia jest diagnozą z wykluczenia, co oznacza, że nie ma testów potwierdzających tę chorobę. Niezbędne okazuje się natomiast wykluczenie innych chorób, które mogłyby przybierać podobny obraz kliniczny.

 

Jak leczyć wyprysk kontaktowy z podrażnienia?

W leczeniu najważniejsze jest unikanie czynników drażniących (chemicznych

i fizycznych) oraz intensywne natłuszczanie z przywróceniem bariery skórnej. W stanach ostrych pomocne są steroidy. W obrębie owłosionej skory głowy czynnikiem drażniącym są najczęściej substancje zawarte w kosmetykach używanych do pielęgnacji i stylizacji włosów.

 

Poniższe zalecenia pozwolą lepiej leczyć wyprysk kontaktowy alergiczny:

1. Zapobiegać objawom wyprysku kontaktowego przez unikanie czynników wywołujących:

  • Wełny, uczulających farb do włosów, kosmetyków, metalowych elementów odzieży, środków chemicznych, płynów do płukania tkanin, gumowych rękawiczek.
  • Metalowe, niklowane elementy odzieży (głównie dotyczy guzików) w miejscu zetknięcia ze skórą warto podkleić zwykłym, bawełnianym plastrem opatrunkowym.
  • Zwykłe kosmetyki zastąpić preparatami hipoalergicznymi, przeznaczonymi do skóry skłonnej do alergii, które dostępne są w aptekach bez recepty, ich cena nie różni się od większości standardowych kosmetyków dostępnych na rynku.
  • Stosując gumowe rękawice ochronne warto nałożyć najpierw powszechnie dostępne rękawiczki bawełniane, dopiero na nie – gumowe.
  • Osoby uczulone na składnik płynów do czyszczenia (np. do mycia naczyń) powinny używać gumowych rękawic ochronnych), warto jednak pamiętać o dodatkowym zabezpieczeniu się rękawiczkami bawełnianymi, gdyż często razem z alergią na składniki chemiczne współistnieje nadwrażliwość na inne alergeny (w tym wypadku gumę).
  • Osoby uczulone na płyny do płukania tkanin powinny ograniczyć się wyłącznie do stosowania proszków do prania, warto jednak każdą porcję prania wypłukać dodatkowo w czystej wodzie, co pozwoli usunąć nadmiar drażniącego proszku.

2. Stosować emolienty

  • Pozwoli to utrzymać prawidłowe działanie bariery naskórkowej.

3. Unikać metali najczęściej powodujących wyprysk alergiczny kontaktowy:

  • nikiel (sztuczna biżuteria, sprzączki pasków, haftki od biustonosza, zegarek, zamek błyskawiczny, oprawki okularów, metalowe guziki, monety, narzędzia dentystyczne, spinki do włosów, ostrze maszynki do golenia, nożyczki, klucze, długopisy, sztućce itp)
  • chrom (cement, środki myjące szkło: tzw. „chromianka”, oleje przemysłowe, farby, zapałki, impregnaty do drewna, świeży druk)

4. W diecie unikać: Śledzi, szparagów, fasoli, grzybów, cebuli, kukurydzy, szpinaku, pomidorów, grochu, sałaty, marchwi, gruszek, czekolady, orzechów, kakao, piwa, wątroby cielęcej, kurczaków, otrębów, kiełków pszennych, drożdży piwnych.

5. Unikać nadmiernego pocenia się

  • Wietrzyć skórę zmienioną chorobowo.
  • Nosić luźne ubrania.

6. Pamiętać o codziennym przyjmowaniu zaleconych przez lekarza leków

  • Nieregularne przyjmowanie leków sprawia, że leczenie staje się nieskuteczne.

7. Nigdy nie popijaj zaleconych tabletek następującymi substancjami:

  • sok z grejpfruta, alkohol, preparaty wapnia lub magnezu

8. Unikać spożywania produktów alergizujących:

  • Jajka, mleko, soja, orzechy, ryby, skorupiaki, pszenica